اولين آزمون جامع كارشناسي ارشد رشته حسابداري
آخرين تغييرات در برنامه كلاسهاي ارشد
پنجشنبه مورخ 1391/10/21 از ساعت 14 آخرين جلسه حسابداري صنعتي
جمعه مورخ 1391/10/29 ساعت 8.30 صبح اولين آزمون جامع
يكشنبه مورخ 1391/11/01 جلسه رفع اشكال رياضي و آمار از ساعت 17.30
پنجشنبه مورخ 1391/11/12 ساعت 8.30 صبح دومين آزمون جامع
چارچوب نظري
مفاهیم نظری گزارشگری مالی یک استاندارد حسابداری نیست ولذا برای مسائل خاص مربوط به اندازه گیری یاافشاء،استانداردی تعیین نمی کند؛اما ازطریق فراهم آوردن اطلاعاتی درمورد دیدگاه بکارگرفته شده درتدوین استانداردهای حسابداری،این مجموعه دررابطه با تهیه،حسابرسی واستفاده از صورتهای مالی مفید خواهد بود.
درتدوین مفاهیم نظری،ازمیان مفاهیم گوناگون سود،مفهوم مبتنی بر"نگهداشت سرمایه"که متکی بر مبانی اقتصادی است مورد پذیرش قرارگرفته است.براساس این نظریه،درآمدها وهزینه ها ناشی از تغییرات درداراییها وبدهی ها می باشد.البته گاهی اوقات به جای بررسی افزایش وکاهش دارایی وبدهی،ارزش خالص داراییهای شرکت یعنی دارایی ها منهای بدهی ها مورد بررسی ومدنظر قرار می گیرند.مفهوم نگهداشت سرمایه از چهار دیدگاه""حفظ ارزش پول،حفظ قدرت خرید عمومی،حفظ ظرفیت تولید وحفظ ظرفیت تولیدوقدرت خرید عمومی""بررسی می شوند واین مباحث در مجموعه مباحث تئوری حسابداری در مقطع کارشناسی ارشد بحث خواهد شد.مفاهیم نظری گزارشگری،آن گروه ازگزارشهای حسابداری که با هدف تامین نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان خارج از واحد تجاری تهیه وارائه می شود را شامل می شود.درحسابداری مانند علوم ریاضی،یکسری میثاقهاورویه ها و قواعدی وجوددارد که مورد قبول اکثرحسابداران ومجامع حرفه ای حسابداری قراردارد.درکشورمابراساس قانون،وظیفه تدوین استانداردهای حسابداری به عهده سازمان حسابرسی(که زیرنظروزارت اموراقتصادی ودارایی قراردارد)می باشد.ازسال1373 اولین قدم ها برداشته شدونهایتا درسال1378 به نتایج اولیه دست یافته ودرحال حاضرنشریه شماره 160 سازمان حسابرسی استانداردهاي حسابداری ایران را منتشر نموده است وتعدادی دیگرنیز تصویب ومنتشر شده است.مجموعه مطالبی که درادامه آمده است از این نشریه کمک گرفته شده است.این قواعدبه چهارقسمت شامل:مفروضات حسابداری،اصول حسابداری،اصول محدود کننده حسابداری وخصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری تقسیم و بررسی می شوند.
ورود شريك جديد در شركتهاي تضامني
پذیرش شریک جدید و یا خروج یکی از شرکاء در شرکتهای تضامنی موجب انحلال شرکت تضامنی می شود.به موجب ماده 123 قانون تجارت، واگذاری سهم به شخص دیگر توسط یکی از شرکاء فقط به شرط رضایت تمامی شرکاء می باشد.شخص جدید که به عنوان شریک وارد شرکت می شود مسئول کلیه تعهدات شرکت اعم از اینکه قبل از ورود ایشان ایجاد شده باشد و یا بعد از ورود ایشان، می باشد و طبق ماده 125 قانون تجارت هر قراری به جز این قرار در مقابل اشخاص ثالث باطل است.ورود شریک جدید ممکن است به طور غیرمستقیم باشد یعنی تمام یا بخشی از سرمایه یکی از شرکای موجود را خریداری نماید.همچنین گاهی اوقات ورود شریک جدید ممکن است به طور مستقیم باشد یعنی مستقیمادر شرکت سرمایه گذاری نمایند.
تسهيم سودوزيان در شركتهاي تضامني
برای تسهیم سودوزیان بین شرکاء روشهای متعددی وجود دارد.گاهی اوقات به صورت نسبت ثابتی می باشد.مثلا اگر سه شریک الف و ب و ج در شرکت تضامنی باران وجود دارند و براساس شرکتنامه به نسبت 3و2و1 سودوزیان بین آنها تسهیم می شود.گاهی اوقات ممکن است از مبانی مختلفی مانند سرمایه نسبی شرکاء، خدمات شرکاء، پاداش شرکاء و ... استفاده شود.البته براساس قانون تجارت ایران اگر در شرکتنامه هیچ اشاره ای به نحوه تسهیم سودوزیان نشده باشدلازم است سودوزیان به نسبت سرمایه بین شرکاء تسهیم شود.
حساب وام شركاء در شركتهاي تضامني
حسابی است به عنوان حسابهای بدهی شرکت می باشد و در مواقعی که شریک به شرکت وام بدهد این حساب بستانکار می شود.البته اگر شریک از شرکت وام بگیرد، این حساب بدهکار می شود.بنابراین مانده حساب وام شرکاء اگر بستانکار باشد به منزله بدهی شرکت به شریک است اما اگر مانده حساب وام شرکاء به صورت بدهکار باشد به منزله بدهی شریک به شرکت است.
حساب جاري شركاء در شركتهاي تضامني
با توجه به مبادلات متعدد در طول دوران فعالیت شرکت تضامنی بین شرکاء و شرکت و امکان پذیر نبودن تغییرات لحظه ای در حساب سرمایه شرکاء، از حسابی دائمی با عنوان جاری شرکاء استفاده می شود.هرزمان شریک از شرکت برداشت داشته باشد و یا بابت سهم زیان از شرکت، این حساب بدهکار می شود و هر زمان بهره ای به شریک تعلق بگیرد، سهم سود، حقوق و کمیسیون و غیره در بستانکار حساب جاری شرکاء ثبت می شود.حساب جاری شرکاء در ترازنامه در کنار سرمایه شرکاء گزارش می شود.
حساب سرمايه شركاء در شركتهاي تضامني
حسابی است ثابت و در ابتدای تشکیل شرکت با توجه به میزان مقرر در شرکتنامه که شرکا به حساب شرکت واریز کرده اند بستانکار می شود.اگر هر کدام از شرکا در طول عمر شرکت، مجددا بخواهد افزایش یا کاهش سرمایه بدهد، بعد از اینکه مراحل اداری تغییرات سرمایه از جمله ثبت در اداره ثبت شرکتها انجام بشود می توان مجددا حساب سرمایه را بستانکار(بابت افزایش سرمایه)یا بدهکار(بابت کاهش سرمایه)نمود.یعنی تغییرات این حساب بعد از ثبت تغییرات در اداره ثبت شرکتها و انتشار روزنامه رسمی امکان پذیر است.البته اگر شراکتی بین چندنفر به صورت غیررسمی برقرار باشدیعنی شرکت در اداره ثبت شرکتها ثبت شده نباشد حساب سرمایه شرکاء با آورده نقدی و برداشت نقدی و ... می تواند تغییر نماید.
تضمين مطالبات توسط يكي از شركاي شركت تضامني
ممكن است يكي از شركا در مقابل دريافت حق الزحمه اي(مثلا درصدي از مطالبات)وصول مطالبات تمامي شركا را تضمين نمايد.در اين صورت اين شريك ثبت ذيل را انجام مي دهد:
هزينه تضمين ××× (معادل سهم تضمين كننده)
مشاركت خاص ××× (معادل سهم سايرشركا)
درآمد حق تضمين ××× (معادل كل مبلغ حق تضمين)
درآمد حق تضمین نوعی درآمد شخصی است و ارتباطی با درآمد مشارکت ندارد.
ثبت حسابداري سايرشركا نيز به شرح ذيل است:
هزينه تضمين ××× (معادل سهم خود)
مشاركت خاص ××× (معادل سهم خود)
باتوجه به اينكه تضمين كننده بابت تضمين،حق الزحمه اي دريافت ميكندلذادرصورت سوخت شدن مطالبات بايدهزينه مطالبات سوخت شده بپذيرد.اگرمطالبات سوخت شدهمربوطبهشريكتضمينكننده باشدثبت ذيل دردفاترشريك تضمين كننده بايدانجام شود:
هزينه مطالبات سوخت شده ×××
حسابهاي دريافتني ×××
اما اگر مطالبات سوخت شده مربوط به سايرشركا باشد، تضمين كننده بايد ثبت ذيل را انجام دهد:
هزينه مطالبات سوخت شده ×××
مشاركت خاص ×××
شريكي كه مطالبات ايشان سوخت شده است نيز بايد ثبت ذيل را انجام دهد:
مشاركت خاص ×××
حسابهاي دريافتني ×××
خصوصيات شركتهاي تضامني
1)عمرمحدود : عمر شرکت تضامنی تا زمانی است که تمامی شرکا مالکیت خود را در شرکت ادامه می دهند.
2)نمایندگی دوجانبه : هرکدام از شرکا می توانند از طرف خود و یا به نمایندگی از سایر شرکاء اقدام به عقد قرارداد با اشخاص ثالث نمایند.
3)مسئولیت نامحدود : هرکدام از شرکا مسئول پرداخت کلیه بدهی های شرکت است.یعنی مسئولیت شریک وابسته به میزان سرمایه شریک نیست.اگر داراییهای یک شرکت تضامنی برای پرداخت بدهی های شرکت کافی نباشد، شریک ملزم است از محل داراییهای شخصی خود نسبت به پرداخت آنها اقدام نماید.
4)محدودیت در ورود و خروج شریک : با توجه به اینکه هرکدام از شرکاء مسئول اعمال کلیه شرکا نیز می باشد لذا در ورود و خروج شریک محدودیتهایی وجود دارد و همانند شرکتهای سهامی نیست که هر شخصی بتواند وارد شرکت تضامنی بشود.
عمليات تحت كنترل مشترك
عمليات برخي از مشاركتهاي خاص مستلزم استفاده از دارايي ها و سايرمنابع شركاي خاص مي باشد.به جاي ايجاد يك واحد تجاري، هريك از شركاي خاص، داراييها و امكانات خود را بكار مي گيرد.در عمليات تحت كنترل مشترك، دو يا چند شريك خاص،امكانات خود را به منظور توليديا بازاريابي و توزيع محصولي خاص باهم تركيب مي كنند.معمولا به موجب موافقتنامه مشاركت خاص، درآمد فر وش محصول مشترك و هزينه هاي مشترك بين شركا تسهيم مي شود.
از نظر حسابداري، تهيه صورتهاي مالي براي مشاركت خاص ضروري نيست و هريك از شركا عمليات مربوط به مشاركت را دردفاتر جداگانه خود ثبت مي كنند.
براساس استاندارد شماره 23 ايران، شريك خاص بايددررابطه با سهم خوددر عمليات تحت كنترل مشترك، اقلام زير را در صورتهاي مالي خود شناسايي نمايد:
1)داراييهاي تحت كنترل خود و بدهي هاي تحمل شده توسط وي
2)هزينه هاي تحمل شده توسط خود و سهم وي از درآمد فروش كالا يا خدمات حاصل از مشاركت خاص
شريك خاص بايد سهمش از درآمدها و هزينه هاي مشاركت خاص را براساس توافق قراردادي دردفاتر خود ثبت نمايد.هرشريكي كه هزينه اي را متحمل مي شود سهم خودش را به عنوان هزينه شناسايي مي كند و سهم سايرشركا را به عنوان طلب از آنها ثبت مي كند.سايرشركا نيز حساب هزينه سهم خود را بدهكار و در مقابل بدهي به شريك انجام دهنده هزينه را بستانكار مي كنند.در خصوص درآمدها نيز به همين ترتيب عمل مي شود.براي سهولت كار از حسابي به عنوان مشاركت خاص براي طلبكاروبدهكار شدن به شيوه فوق استفاده مي شود.
مانده بدهكار حساب مشاركت خاص نشان دهنده نوعي طلب و جزو داراييهاي جاري است و مانده بدهكار اين حساب به منزله بدهي جاري است.جمع جبري حساب مشاركت خاص همه شركا بايد صفر گردد.يعني يك يا چند شريك به عنوان طلبكار هستند و مابقي شركا نيز بدهكار مي باشند.زماني كه شريك بدهكاركه حساب مشاركت خاص ايشان بستانكار است، بدهي خود را بپردازد ثبت ذيل انجام مي شود:
مشاركت خاص ×××
نقد ×××
شريك طلبكار نيز با دريافت طلب خود ثبت ذيل را انجام مي دهد:
نقد ×××
مشاركت خاص ×××
كنترل مشترك
کنترل مشترک رابطه ای برای دستیابی به منافع است.هریک از شرکای خاص برای دستیابی به منافع خود، کنترل مشترک را نسبت به منافع مشترک اعمال می کند.هریک از طرف های مشارکت خاص را که برآن کنترل مشترک دارد شریک خاص می نامند.درضمن اگر یکی از طرفهای مشارکت برآن کنترل نداشته باشد وی را سرمایه گذار می نامند.
استاندارد شماره 23 سه نوع فراگیر مشارکت خاص را به این شکل معرفی کرده است:
1)عملیات تحت کنترل مشترک
2)واحدهای تجاری تحت کنترل مشترک
3)دارایی تحت کنترل مشترک
مدل ارزش جاری C/C
در این مدل نیز باید اقلام پولی و غیرپولی ترازنامه تفکیک شوند.اقلام پولی تعدیل نمی شوند ولی اقلام غیرپولی به ارزش جاری در ترازنامه منعکس می شوند.همانند مدل HC/CD برایی اقلام پولی سودوزیان قدرت خرید محاسبه می شود ولی برای اقلام غیرپولی رقمی به عنوان سودیازیان نگهداری شناسایی می گردد.این سودیازیان نشان می دهد رشد ارزش دارایی در مقایسه با تورم چگونه بوده است.
مدل بهای تمام شده تاریخی تعدیل شده برحسب شاخص سطح عمومی قیمت نهایی HC/CD
در این مدل اولین کاری که انجام می شود تفکیک اقلام ترازنامه در قالب پولی و غیرپولی است.اقلام صورت سودوزیان کلا غیرپولی هستند.اقلام پولی تعدیل نمی شود بلکه مستقیما به ترازنامه HC/CD منتقل می شوند.اما اقلام غیرپولی باید تعدیل شوند و برای این تعدیل از کسری استفاده می شود که صورت آن شاخص سطح عمومی قیمتهای امروز و مخرج آن شاخص عمومی قیمتهای انجام مبادله است.
نرخ خريد و نرخ فروش ارز
دربازار ارز دونرخ خرید و فروش برای ارز وجود دارد.اگر قراراست ارز فروخته شود باید از نرخ خرید بازار استفاده شود ولی اگر قرار است ارز خریداری شود باید از نرخ فروش ارز استفاده نمود.
مبادله ارزي
مبادله ارزی شامل مبادله ای است که به ارز انجام می شود یا مستلزم تسویه به ارز است،خرید و فروش کالا که بهای آن به ارز قابل پرداخت یا دریافت است، استقراض یا اعطای تسهیلاتی که قرار است تسویه آن به ارز صورت گیرد نمونه هایی از مبادله ارزی می باشند.
تفسير انحراف مصرف مواد
در بحث انحراف مصرف، مقدار استاندارد پیش بینی شده در مصرف مواد مستقیم برای تولید محصول با مقدار واقعی مصرف شده مقایسه می شود. اگر این دو مقدار با یکدیگر متفاوت باشند ممکن است به دلیل استفاده از مواد اولیه نامرغوب، استفاده از کارگر غیرماهر، استفاده از ماشین آلات دست دوم و مستعمل باشد که در این صورت، مسئولیت انحراف مصرف مواد مستقیم به عهده مدیران است و باید پاسخ گو باشند.انحراف مصرف غالبا معیار مناسبی جهت اندازه گیری میزان کارایی مدیران تولید می باشد.به همین دلیل گاهی اوقات انحراف مصرف به عنوان انحراف کارایی نیز نامیده می شود.انحراف مصرف در مقایسه با انحراف نرخ مواد مستقیم از قابلیت کنترل بیشتری برخوردار است.
تفسير نتايج انحراف نرخ مواد مستقيم
تعیین قیمت خرید مواد و پیش بینی آن وابسته به عوامل برون سازمانی است مدیران مسئول در شرکت تولیدی، پیش بینی می کنند که در دوره مالی آینده مواد را به چه نرخی خریداری خواهند کرد. این پیش بینی که در ابتدای دوره مالی انجام می شود، ممکن است با واقعیت(نرخ واقعی خرید مواد) متفاوت باشد و ایجاد این تفاوت تا حدود بسیار زیادی جزو عملکرد مدیران، طبقه بندی و ثبت نمی شود زیرا نرخ واقعی خرید مواد، در بیرون از سازمان و در بازار تعیین می شود و مدیران شرکت تولیدی مربوطه، ممکن است هیچ نقشی در تعیین این قیمت نداشته باشند. البته پیش بینی قیمت های دوره آینده باید به گونه ای باشد که عوامل برون سازمانی و تاثیرگذار را در نظر داشته باشند و قدرت پیش بینی دقیق را بدست آورند.از طرفی دیگر، عملکرد مدیرخرید (تدارکات) سازمان می تواند برانحراف نرخ موادمستقیم تاثیربسیارزیادی بگذارد.در همین راستا، انحراف نرخ مساعد مواد مستقیم می تواند به یک یا چند علت ذیل باشد:
1-مدیرخرید شرکت در خرید مواد اولیه، ارزان تر از حد استاندارد عمل کرده باشد.
2- به علت افزایش حجم خرید، ممکن است از طرف فروشندگان به شرکت، تخفیف داده شده باشد.
3-به علت نوسانات و شرایط اقتصادی بازار و یا عرضه بیش از حد، قیمت مواد کاهش یافته باشد.
4-مواد اولیه با کیفیت پایین تری نسبت به استاندارد تعیین شده خریداری شده باشد.
5-ممکن است قیمت استاندارد بدون کارشناسی و بیش از حد بالا تعیین شده باشد.
انحراف نرخ نامساعد مواد مستقیم می تواند به یک یا چند علت ذیل باشد:
1-نوسانات قیمت موجب افزایش قیمت مواد در بازار شده باشد.
2-خرید از فروشندگان دوردست باعث افزایش کرایه حمل مواد و در نتیجه افزایش قیمت شده باشد.
3-از تخفیفات نقدی در دسترس استفاده نشود.
4- مواد اولیه با کیفیت بالاتری نسبت به استاندارد تعیین شده خریداری شده باشد.
5- ممکن است قیمت استاندارد بدون کارشناسی و بیش از حد پائین تعیین شده باشد.
انحرافات مواد
بهای موادمصرفی در تولید هر محصول به دو عامل مقدار و نرخ بستگی دارد.لذا لازم است قبل از شروع دوره تولید محصول، ابتدا استاندارد مواد از نظر مقدار و نرخ تعیین شوند.
الف-تعیین استاندارد نرخ مواد مستقیم : استاندارد نرخ مواد بدین معنی است که شرکت تولیدی، مواد مستقیم را در دوره تولیدی آینده از قرار هر واحد چند ریال خریداری خواهد نمود؟آنچه که مسلم است نرخ خرید مواد توسط عوامل برون سازمانی تعیین می شود یعنی نرخ خرید مواد در بازار تعیین خواهد شد و مدیریت نقش زیادی نخواهد داشت .بنابراین تعیین استاندارد نرخ مواد غالبا با مشکلاتی همراه است. اما به هرحال باید با درنظر گرفتن شرایط اقتصادی جامعه و نوسانات قیمت و برآورد عوامل غیرمترقبه، بهترین پیش بینی انجام شود تا نتیجه بهتری حاصل شود.معمولا اداره تدارکات هر شرکت که وظیفه خرید را به عهده دارد وظیفه تعیین استاندارد نرخ مواد مستقیم را به عهده دارد.
ب-تعیین استاندارد مصرف مواد مستقیم : لازمه تعیین استانداردی درست و دقیق برای مقدار مواد مستقیم مورد نیاز برای تولید هر واحد محصول، شناخت کافی از محصول مورد نظر است تا بتوان نوع مواد مستقیم مورد نیاز، مقدار و کیفیت آن را تعیین نمود. معمولا دایره مهندسی تولید که وظیفه طراحی تولیدات شرکت را به عهده دارداستاندارد مصرف مواد مستقیم را تعیین می کند.البته اگر محصول مربوطه برای اولین بارتولیدنمی شودمعمولاازتجربیات سنوات قبل و خصوصیات صنعت نیز استفاده می شود.